Pag-uli

Sinasabing igua kitang mga panduwang harong. Natural siguro ining hinahanap kan tawo, orog sa mga panahon na mayo kitang permanenteng pinagkakalugaran. Mahiruon an panahon kaya mahiruon man an mga tawo—napapasiring sa hararayo asin bakong pamilyar na mga banwa, syudad asin nasyon sa paghanap nin oportunidad, trabaho, karera, dunong, namomotan (o mamomotan?), sa proseso, kan sadiri man sana.

Duwang harong an tig-ulian ko kan Disyembre, parehong sa sarong dakulang tiripon, sa sarong reunion, sarong Grand Alumni Homecoming—an UP Ibalon asin Naga City Science High School.

***

Nagpapadagos

Dagos tabi kamo. Arog kaiyan an mga Bikolano sa mga naabot sa saindang mga harong. Dagos tabi kamo. Siring man kaiyan imbitasyon kan UP Ibalon sako kan enot akong magkolehiyo sa UP Diliman. Sa enot kong tungtong sa tambayan, aram ko nang ito ang magiging harong ko sa laog kan natatadang mga taon sa eskwela.

Syempre sala ako sa tantya sa tadang taon. An totoo, mapupundo ako sa pagklase ta mahuhulog an boot sa pagtrabaho asin magraduar lang sa taon 2013, sampulong taon pagkatapos kan taon kun nuarin ako dapat nagtapos, asin sa ibang campus na. Syempre sala ako. An totoo, magiging harong ko ito maski na mayo na ako sa eskwela.

Tigsasalingoy ko an Ibalon bilang lugar kan pagkanood sa kadakol na ladangan. Enot sa gabos, sa Ibalon ako naging parasurat. May dakulang record book (na kun apudon mi logbook) sa tambayan kaito. Ito an nagin suratan nin love letters, hate letters, hello letters; naging sketch pad, komiks, lit folio; sabihin tang ito an suanoy na FAcebook. Duman ako enot na nagtula! Sa Ibalon man ako enot nakapagsurat nin script, talumpati, pahayag, pangapodan, iba pa. Naprobaran ko an mapurupinta, makisawsaw sa paggibo nin installation art asin iba pa. Sa ibalon ako enot nakakapot gitara. Sa Ibalon ko man pinangarap maging parasayaw. Pangarap ko hasta ngunyan magbayle nin Tatsulok.

Sa panahon na bako na akong estudyante, sigurado akong an nabayaan kong organisasyon padagos na naging harong sa kadakol na Bikolanong nag-aadal sa Diliman.

Minukna kan 1974, an UP Ibalon ang solong panrehiyon na organisasyon sa bilog na campus. Ini sa esensya na iyo sana nanggad ini an organisasyon na narepresentar kan bilog na rona—bako sanang banwa, bakong probinsya, kundi bilog na rehiyon kan Bikol.

Alagad bako ito an pig-oorgulyo mi sa organisasyon, kundi an pagigin sosyo-kultural kaini. Muklat na nag-iiba an Ibalon sa kadakol na mga aktibidad na direkta o dai-direktang nagtatabang sa mga Bikolano asin mga Pilipino. Yaon ini pirmi sa pagbilog nin mga network na tulos nasimbag kun may kalamidad sa rona—bagyo, baha, pagtuga nin bulkan asin kadakol pa.

Taon-taon kaining tigsasagibo an Padunungan, rehiyunal na quiz show asin iba pang kompetisyon para sa mga estudyante sa hayskul. Hayskul man ako kan enot na madangog an Mining Act of 1995 (ito an tema kan Pad ’99; pirming mainit na isyu an dara kan Pad.) Sa edad na ito, prinobaran mi na pag-adalan an Mining Act, sa kagustuhan na manggana sa kompetisyon. Sa proseso, nahiling mi su kapalpakan kan nasabing ley. Arog man kaini, sigurado, an kamuklatan— gurano man kasadit—na nawawalat sa mga kabala sa Pad kada taon.

Laen pa kaini asin sa kadakol na civic activities kan Ibalon sa Bikol, pirmi man may presensya an org sa mga makasaysayan na istorya—sa pagpatalsik kan diktador asin parahabon na mga presidente, sa pagkontra sa budget cut asin tuition fee hikes (asin iba pang hike arog sa presyo nin petrolyo), sa pagpataas kan sweldo kan obrero; an picketline, an tinampo, an presohan (ta binibisita mi man an pol-dets, kamo man daw), an mga komunidad nagin harong man kan Ibalonians.

Kaya kan nag-uli ako, sarong banggui, para sa ika-apatnapulong taon kan UP Ibalon, aram ko na gabos kami nag-uli para sa pagpapapusog asin pagpapahiwas pa kan samong harong. Salamat sa Batch 2014 na nagbuhay kan Ibalon (nagpahingalo kaya ini nin pirang panahon). Kasabay kaini, nagkaigua man nin panibagong komitment an alumni (kami ito) na magin parte kan mga aktibidad kan org. Makusog an pagtubod mi na an UP Ibalon padagos na mahurma nin mararahay na akin in UP, aki nin Bikol, aki nin namamanwaan.

Padagos. Sa ibang esensya kan “dagos,” dagos-dagos man an pagtalubo kan Ibalon. Iyo ini an napagkasararoan mi na gibuhon sa mga masunod pang taon.

***

Pag-uli kan Naguenian

Nag-uli pa ako sa saro kong harong, an Naga City Science High School. Dai pa ngani ako makatubod na duwa-na-pulong taon na palan an padaba kong hayskul!

Duwang taon pa sana an NCSHS ka naglaog ako duman kan 1995. Muyang sabihon, ikaduwang batch kami. An enot na batch, may sobra singkwenta. Kami man sobra sitentantang mga sipunon pang aki!

Mayo kaming sadiring klasrum kaito, nakikiklase sana sa Camarines Sur National High School pag aga, sa Naga Central School II pag hapon. Kaya bako man imposible su mga nangungursunadang elementary pupils sa magayon-gayon na klasmeyt o kun may kinukursunadang grade 6 su sarong tsikboy mantang pag aga, may ibang set nin crushes sa Cam High!

An pagpoon mi sa NCSHS pagpoon man kan gabos. Pagpoon ini kan samong mga maestra/o, pagpoon kan kurikulum, kan pagbali sa mga kompetisyon (asin paggana), kan pagbilog nin school paper asin student government. Dikit-dikit, nabisto kan mga Nagueño an samong uniporme. Dikit-dikit, nabisto an Naguenian.

Pa-third year kami kan nagkaigua nin sadiring campus sa likod kan sarong subdibisyon sa Magsaysay (bago ini mabantog sa mahilig mag-gimick.) May sarong palapag na klasrum na tama lang para sa pirang klase asin sadit na kwarto para sa mga maestra/o. Ni dai pa sementado su dalan hale sa pinaka-gate. Malaboy kun tig-uran asin garo man kami nagmedyas nin alpog kun tig-init. Bako sanang sarong beses kaming nagpa-Master Square o Robertson na malalaboy o maalpog an sapatos mantang an nakakasabatan ming mga taga-private school, abaa nang kikintab kan branded na leather shoes. Nasusupog man, siguro, sa boot-boot, ipapasipara mi ini, ililipat an hiling sa ibang tawo, ibang bagay, sa ibang mas makangising bagay.

Sarong higot na relasyon an nabilog ming magkaklase/magkakabatch. Siring man kaito an relasyon mi sa samong mga maestra/o, sa prinsipal, sa maintenance personnel, sa nagtitinda sa Coke stall na gibo sa sim sa laog kan campus, sa paratinda nin panira sa may luwasan, sa mga parapadyak. Kami kayang mga estudyante, gikan man sa mga pamilya nin obrero, sadit na empleyado, titser, mga ordinaryong tawo sana (siring sa misyon kan eskwelahan na tawan prayoridad an “poor but deserving Nagueños.”)

An higot kan relasyon na ini an samo man nagigirumduman mantang naoogma sa mga pagbabago sa NCSHS—sa magayunon na kaining campus (haralangkawon na su tinanom ming kahoy!), sa dakol na nagga-graduar kada taon, sa nagdadakulang bilang kan matitibay na maestra/o, sa tultol na laboratoryo, sa napapangganahan na kompetisyon sa syensya, teknolohiya, journalism asin artes, sa alumni kaining napapadpad sa iba-ibang ladangan.

Sa saro pang pagsalingoy, dai nanggad pwedeng tawadan su kapagalan ni Mrs. Leonora Fresnido (an kaenot-enotan na OIC, o para samo, principal) katuwang an mga enot na maestra/o kan NCSHS. Sinda an talagang pundasyon kan eskwelahan.

Saro sa mga katupadan kan bisyon ni dating Mayor Jesse Robredo an NCSHS. Dai man niya naabutan an ika-20 taon mi (si Cong. Leny Robredo an guest of honor sa anibersaryo), sierto akong kaito pa man, kumpyansa si Mayor na padagos an pagtalubo asin pagpapatalubo kan mga estudyante asin maestra/o kan eskwelahan na ini ta nganin magin tunay na kontribusyon sa Naga asin sa nasyon.

***

Kun saen-saen man ako napadpad sa paghanap nin mga dapat hanapon, asin sa ngunyan ngani, dai na man mabilang kun arin su mga binisto ko bilang mga pangaduwang harong.

Masakit makatagbo nin siring na lugar o organisasyon man, alagad tatao magbisto an puso kan saiyang mapapahingaloan. Ugaring, masakit man an pisikal na mag-uli sa mga harong na ini. Kaya minsan, ining mga harong an satong iniiba sa satong pagbiyahe.

Ini, saro man na paagi nin pag-uli.

Si Ma. Cecilia de la Rosa miembro nin Kataga, organisasyon nin mga parasurat sa Pilipinas.

Advertisements